શિવલિંગ (કે છબી) અને સ્વચ્છ જળનો લોટોA Shiva linga (or picture) and a lota of clean waterशिवलिंग (या चित्र) और स्वच्छ जल का लोटाUn Shiva linga (ou une image) et un lota d’eau pure
ગાયનું શુદ્ધ કાચું દૂધPure raw cow’s milkगाय का शुद्ध कच्चा दूधDu lait de vache cru et pur
મધ કે શેરડીનો રસHoney or sugarcane juiceशहद या गन्ने का रसDu miel ou du jus de canne à sucre
કપૂર અને અત્તરCamphor and itra (perfume)कपूर और इत्रDu camphre et de l’itra (parfum)
ફૂલ — ખાસ કરીને સફેદ — અને ધતૂરોFlowers — white ones above all — and dhaturaपुष्प — विशेषकर सफ़ेद — और धतूराDes fleurs — surtout blanches — et du dhatura
ભસ્મ (પવિત્ર રાખ)Bhasma (sacred ash)भस्मDe la bhasma (cendre sacrée)
રક્તચંદનનો લેપRed sandalwood pasteलाल चन्दनDe la pâte de santal rouge
ગંધ, અક્ષત (આખા ચોખા) અને નૈવેદ્યGandha, akshata (unbroken rice) and naivedyaगन्ध, अक्षत और नैवेद्यDu gandha, de l’akshata (riz entier) et du naivedya
બીલીપત્રBilva leavesबिल्वपत्रDes feuilles de bilva
દીવો અને ધૂપA diya and incenseदीपक और धूपUne diya et de l’encens
તે દિવસે પહેરવાનાં સફેદ વસ્ત્રWhite clothes to wear on the dayव्रत के दिन पहनने के लिए सफ़ेद वस्त्रDes vêtements blancs à porter ce jour-là
ચૂરમાના પ્રસાદ માટે ઘઉંનો લોટ, ઘી અને ગોળWheat flour, ghee and jaggery for the churma prasadaचूरमा प्रसाद के लिए आटा, घी और गुड़Farine de blé, ghee et jaggery pour le prasada de churma
વ્રતની વિધિ
સોમવારે શરૂ કરો, ઘણી વાર શ્રાવણમાં, અને સળંગ સોળ સોમવાર કરો. સ્નાન કરો, સફેદ વસ્ત્ર પહેરો અને વ્રતનો સંકલ્પ લો.Begin on a Monday, often in Shravana, and keep sixteen Mondays in a row. Bathe, put on white clothes and take the sankalpa for the vrat.किसी सोमवार से, प्रायः श्रावण में, आरम्भ करें और लगातार सोलह सोमवार रखें। स्नान कर सफ़ेद वस्त्र पहनें और व्रत का संकल्प लें।Commencez un lundi, souvent en Shravana, et gardez seize lundis de suite. Baignez-vous, revêtez du blanc et prenez le sankalpa du vrat.
શિવલિંગ પર જળ ચઢાવો, પછી ગાયનું શુદ્ધ કાચું દૂધ અર્પણ કરો.Pour water over the Shiva linga, then offer pure raw cow’s milk.शिवलिंग पर जलाभिषेक करें, फिर गाय का शुद्ध कच्चा दूध अर्पित करें।Versez de l’eau sur le Shiva linga, puis offrez du lait de vache cru et pur.
લિંગ પર મધની કે શેરડીના રસની ધારા અર્પણ કરો.Offer a stream of honey, or sugarcane juice, on the linga.शिवलिंग पर शहद की धारा, या गन्ने का रस, चढ़ाएँ।Offrez un filet de miel, ou du jus de canne, sur le linga.
રક્તચંદન લગાડી લિંગનો શૃંગાર કરો; કપૂર, અત્તર, ફૂલ, ધતૂરો અને ભસ્મથી પૂજા કરો. સફેદ ફૂલ અને બીલીપત્ર અર્પણ કરો.Apply red sandalwood and adorn the linga; worship with camphor, itra, flowers, dhatura and bhasma. Offer white flowers and bilva leaves.लाल चन्दन लगाएँ और शृंगार करें; कपूर, इत्र, पुष्प, धतूरा और भस्म से पूजन करें। सफ़ेद फूल और बिल्वपत्र चढ़ाएँ।Appliquez le santal rouge et parez le linga ; honorez-le avec camphre, itra, fleurs, dhatura et bhasma. Offrez des fleurs blanches et des feuilles de bilva.
યથાશક્તિ ગંધ, અક્ષત, ફૂલ અને નૈવેદ્ય અર્પણ કરો, અને દીવો તથા ધૂપ પ્રગટાવો.Offer gandha, akshata, flowers and naivedya as you are able, and light the diya and incense.यथाशक्ति गन्ध, अक्षत, पुष्प और नैवेद्य अर्पित करें, और दीपक व धूप जलाएँ।Offrez selon vos moyens gandha, akshata, fleurs et naivedya, et allumez la diya et l’encens.
સોળ સોમવારની કથા સાંભળો.Hear the Solah Somavara katha.सोलह सोमवार की कथा सुनें।Écoutez la katha des seize lundis.
શિવજીની આરતી ‘ૐ જય શિવ ઓંકારા’ ગાઓ.Sing Shiva’s aarti, ‘Om Jaya Shiva Onkara’.शिवजी की आरती ‘ॐ जय शिव ओंकारा’ गाएँ।Chantez l’aarti de Shiva, « Om Jaya Shiva Onkara ».
શિવજીને અર્પણ કરેલાં દૂધ અને મધ ચરણામૃત રૂપે લો, ચંદન લગાડો, અને તમારી મનોકામના માટે ભોલેનાથને હૃદયપૂર્વક પ્રાર્થના કરો.Take the milk and honey offered to Shiva as charanamrita, apply the sandal, and pray from the heart to Bholenatha for your wish.शिवजी को अर्पित दूध और शहद चरणामृत के रूप में ग्रहण करें, चन्दन लगाएँ और मनोकामना के लिए हृदय से भोलेनाथ से प्रार्थना करें।Prenez le lait et le miel offerts à Shiva comme charanamrita, appliquez le santal et priez Bholenatha de tout cœur pour votre vœu.
ચૂરમું બનાવો અને તેના ત્રણ ભાગ કરો: એક ભાગ અર્પણ કરવા, એક વહેંચવા, એક પોતે ખાવા. દિવસમાં એક જ વાર જમો.Make the churma and divide it in three: one part to offer, one to share, one to eat yourself. Eat once in the day.चूरमा बनाकर तीन भाग करें: एक अर्पण के लिए, एक बाँटने के लिए, एक स्वयं खाने के लिए। दिन में एक बार भोजन करें।Préparez le churma en trois parts : une à offrir, une à partager, une à manger vous-même. Mangez une fois dans la journée.
સોળમા સોમવાર પછી વ્રતનું ઉદ્યાપન કરો.After the sixteenth Monday, keep the udyapana of the vrat.सोलहवें सोमवार के बाद व्रत का उद्यापन करें।Après le seizième lundi, faites l’udyapana du vrat.
અધ્યાય 1
વિચાર્યા વિના બોલનાર પૂજારી
The priest who spoke without thinking
बिना सोचे बोलने वाला पुजारी
Le prêtre qui parla sans réfléchir
એક વાર ભગવાન મહાદેવ પાર્વતી સાથે વિચરતા મૃત્યુલોકમાં અમરાવતી નગરીમાં આવ્યા. ત્યાંના રાજાએ શિવનું એક ભવ્ય, મનોહર અને મનને શાંતિ આપનારું મંદિર બંધાવ્યું હતું, અને વિચરતાં વિચરતાં શિવ-પાર્વતી ત્યાં રોકાયાં. પાર્વતીએ કહ્યું, ‘સ્વામી, આવો, આજે અહીં ચોપાટ રમીએ.’ રમત શરૂ થઈ. શિવે કહ્યું, ‘હું જીતીશ,’ અને એમ રમતાં રમતાં વાતો થતી રહી. એ જ સમયે પૂજારી પૂજા કરવા આવ્યો. પાર્વતીએ તેને પૂછ્યું, ‘પૂજારીજી, કહો: કોણ જીતશે?’
પૂજારીએ કહ્યું, ‘આ રમતમાં મહાદેવ જેવું કુશળ કોઈ નથી, તેથી આ દાવ મહાદેવ જ જીતશે.’ પણ ઊલટું થયું: પાર્વતી જીત્યાં. ખોટું બોલવા બદલ પાર્વતીએ પૂજારીને કોઢી થવાનો શાપ આપ્યો, અને તે કોઢી થઈ ગયો. શિવ-પાર્વતી બંને ચાલ્યાં ગયાં. થોડા સમય પછી અપ્સરાઓ મંદિરમાં પૂજા કરવા આવી. તેમણે પૂજારીને પૂછ્યું કે તે કોઢી કેમ થયો, અને તેણે બધું કહી સંભળાવ્યું.
અપ્સરાઓએ કહ્યું, ‘પૂજારીજી, સોળ સોમવારનું વ્રત કરો, અને શિવજી પ્રસન્ન થઈ તમારું કષ્ટ દૂર કરશે.’ પૂજારીએ તેમને પૂછ્યું કે વ્રત કેવી રીતે કરાય, અને તેમણે વ્રત કરવાની તથા તેના ઉદ્યાપનની આખી વિધિ કહી. પૂજારીએ શ્રદ્ધાથી અને વિધિપૂર્વક વ્રત શરૂ કર્યું, અને અંતે ઉદ્યાપન પણ કર્યું. વ્રતના પ્રભાવથી તે સાજો થઈ ગયો.
થોડા દિવસ પછી શંકર અને પાર્વતી ફરી તે મંદિરે આવ્યાં. પૂજારીને સાજો જોઈ પાર્વતીએ પૂછ્યું, ‘મારા શાપમાંથી છૂટવા તેં કયો ઉપાય શોધ્યો?’ પૂજારીએ કહ્યું, ‘હે માતા, અપ્સરાઓએ કહ્યા પ્રમાણે સોળ સોમવાર કરવાથી મારું દુઃખ દૂર થયું.’
Once Lord Mahadeva, wandering with Parvati, came down to the mortal world, to the city of Amaravati. The king there had built a temple to Shiva, splendid, lovely and calming to the mind, and as they wandered, Shiva and Parvati stopped there. Parvati said, ‘My lord, come, let us play a game of dice here today.’ The game began. Shiva said, ‘I will win,’ and so they talked as they played. Just then the priest came to do the worship. Parvati asked him, ‘Priest, tell us: who will win?’
The priest said, ‘No one is as skilled at this game as Mahadeva, so Mahadeva will win this round.’ But the opposite happened: Parvati won. Because he had spoken falsely, Parvati cursed the priest to become a leper, and he became one. Shiva and Parvati both went away. Some time later, apsaras came to worship at the temple. They asked the priest why he had become a leper, and he told them everything.
The apsaras said, ‘Priest, keep the vrat of sixteen Mondays, and Shiva, pleased, will take away your trouble.’ The priest asked them how the vrat is kept, and they told him the whole method, of keeping the vrat and of its udyapana. With faith and in due form the priest began the vrat, and at the end he kept the udyapana too. By the power of the vrat he was healed.
Some days later Shankara and Parvati came to that temple again. Seeing the priest well, Parvati asked, ‘What remedy did you find to be released from my curse?’ The priest said, ‘O Mother, my suffering was taken away by keeping the sixteen Mondays, as the apsaras told me.’
एक समय श्री महादेवजी पार्वती के साथ भ्रमण करते हुए मृत्युलोक में अमरावती नगरी में आए। वहां के राजा ने शिव मंदिर बनवाया था, जो कि अत्यंत भव्य एवं रमणीक तथा मन को शांति पहुंचाने वाला था। भ्रमण करते सम शिव-पार्वती भी वहां ठहर गए। पार्वतीजी ने कहा- हे नाथ! आओ, आज इसी स्थान पर चौसर-पांसे खेलें। खेल प्रारंभ हुआ। शिवजी कहने लगे- मैं जीतूंगा। इस प्रकार उनकी आपस में वार्तालाप होने लगी। उस समय पुजारीजी पूजा करने आए। पार्वतीजी ने पूछा- पुजारीजी, बताइए जीत किसकी होगी?
पुजारी बोला- इस खेल में महादेवजी के समान कोई दूसरा पारंगत नहीं हो सकता इसलिए महादेवजी ही यह बाजी जीतेंगे। परंतु हुआ उल्टा, जीत पार्वतीजी की हुई। अत: पार्वतीजी ने पुजारी को कोढ़ी होने का श्राप दे दिया कि तूने मिथ्या भाषण किया है। अब तो पुजारी कोढ़ी हो गया। शिव-पार्वतीजी दोनों वापस चले गए। कुछ समय पश्चात अप्सराएं पूजा करने आईं। अप्सराओं ने पुजारी के उसके कोढ़ी होने का कारण पूछा। पुजारी ने सब बातें बता दीं।
अप्सराएं कहने लगीं- पुजारीजी, आप 16 सोमवार का व्रत करें तो शिवजी प्रसन्न होकर आपका संकट दूर करेंगे। पुजारीजी ने अप्सराओं से व्रत की विधि पूछी। अप्सराओं ने व्रत करने और व्रत के उद्यापन करने की संपूर्ण विधि बता दी। पुजारी ने विधिपूर्वक श्रद्धाभाव से व्रत प्रारंभ किया और अंत में व्रत का उद्यापन भी किया। व्रत के प्रभाव से पुजारीजी रोगमुक्त हो गए।
कुछ दिनों बाद शंकर-पार्वतजी पुन: उस मंदिर में आए तो पुजारीजी को रोगमुक्त देखकर पार्वतीजी ने पूछा- मेरे दिए हुए श्राप से मुक्ति पाने का तुमने कौन सा उपाय किया। पुजारीजी ने कहा- हे माता! अप्सराओं द्वारा बताए गए 16 सोमवार के व्रत करने से मेरा यह कष्ट दूर हुआ है।
Un jour, le Seigneur Mahadeva, voyageant avec Parvati, descendit dans le monde des mortels, dans la ville d’Amaravati. Le roi y avait bâti un temple à Shiva, splendide, charmant et apaisant pour l’esprit, et au cours de leur voyage Shiva et Parvati s’y arrêtèrent. Parvati dit : « Mon seigneur, viens, jouons aux dés ici aujourd’hui. » La partie commença. Shiva dit : « Je gagnerai », et ils conversaient ainsi en jouant. À ce moment le prêtre vint faire le culte. Parvati lui demanda : « Prêtre, dis-nous : qui va gagner ? »
Le prêtre répondit : « Nul n’est aussi habile à ce jeu que Mahadeva ; c’est donc Mahadeva qui gagnera cette partie. » Mais ce fut l’inverse : Parvati gagna. Parce qu’il avait dit une parole fausse, Parvati maudit le prêtre et le frappa de la lèpre, et il devint lépreux. Shiva et Parvati s’en allèrent tous deux. Quelque temps après, des apsaras vinrent prier au temple. Elles demandèrent au prêtre pourquoi il était devenu lépreux, et il leur raconta tout.
Les apsaras dirent : « Prêtre, gardez le vrat des seize lundis, et Shiva, satisfait, ôtera votre peine. » Le prêtre leur demanda comment garder ce vrat, et elles lui en enseignèrent toute la méthode, celle du vrat et celle de son udyapana. Avec foi et selon la règle, le prêtre commença le vrat, et à la fin il fit aussi l’udyapana. Par la force du vrat, il fut guéri.
Quelques jours plus tard, Shankara et Parvati revinrent dans ce temple. Voyant le prêtre guéri, Parvati demanda : « Quel moyen as-tu trouvé pour être délivré de ma malédiction ? » Le prêtre répondit : « Ô Mère, c’est en gardant les seize lundis, comme me l’ont enseigné les apsaras, que ma souffrance a pris fin. »
અધ્યાય 2
પાર્વતી, કાર્તિકેય અને બ્રાહ્મણ મિત્ર
Parvati, Kartikeya and the Brahmana friend
पार्वती, कार्तिकेय और ब्राह्मण मित्र
Parvati, Kartikeya et l’ami brahmane
પછી પાર્વતીએ પણ સોળ સોમવાર કર્યા, અને તેમનાથી રિસાયેલા કાર્તિકેય ફરી માતા પર પ્રસન્ન થયા અને આજ્ઞાંકિત બન્યા. કાર્તિકેયે પૂછ્યું, ‘હે માતા, એવું કેમ કે હવે મારું મન સદા તમારાં ચરણોમાં જ રહે છે?’ પાર્વતીએ તેમને સોળ સોમવારનો મહિમા અને વિધિ કહ્યાં. પછી કાર્તિકેયે વ્રત કર્યું, અને તેમનાથી વિખૂટો પડેલો તેમનો મિત્ર પાછો આવ્યો. હવે એ મિત્રે પણ લગ્નની ઇચ્છાથી વ્રત કર્યું.
તેના ફળ રૂપે તે બીજા દેશમાં ગયો. ત્યાંની રાજકુમારીનો સ્વયંવર હતો, અને રાજાએ પ્રતિજ્ઞા કરી હતી: ‘હાથણી જેના ગળામાં માળા પહેરાવશે, તેની સાથે મારી પુત્રી પરણશે.’ આ બ્રાહ્મણ મિત્ર સ્વયંવર જોવાની ઇચ્છાથી એક બાજુ બેસી ગયો. હાથણીએ આ જ બ્રાહ્મણના ગળામાં માળા પહેરાવી, અને રાજાએ ધામધૂમથી રાજકુમારીને તેની સાથે પરણાવી. ત્યાર પછી બંને સુખેથી રહેવા લાગ્યાં.
એક દિવસ રાજકુમારીએ પૂછ્યું, ‘સ્વામી, તમે એવું કયું પુણ્ય કર્યું કે હાથણીએ તમને માળા પહેરાવી?’ તેના બ્રાહ્મણ પતિએ કહ્યું, ‘મેં કાર્તિકેયે શીખવ્યા પ્રમાણે, સંપૂર્ણ વિધિથી અને શ્રદ્ધા-ભક્તિથી સોળ સોમવાર કર્યા. તેના ફળથી મને તમારા જેવી સૌભાગ્યવતી પત્ની મળી.’ પછી રાજકુમારીએ પણ સુપુત્રની ઇચ્છાથી વ્રત કર્યું, અને તેને સર્વગુણસંપન્ન પુત્ર થયો. મોટો થયો ત્યારે એ પુત્રે પણ રાજ્યની ઇચ્છાથી સોળ સોમવાર કર્યા.
Then Parvati too kept the sixteen Mondays, and Kartikeya, who had been angry with her, was pleased with his mother again and became obedient. Kartikeya asked, ‘O Mother, why is it that my mind now stays always at your feet?’ Parvati told him the greatness and the method of the sixteen Mondays. Kartikeya then kept the vrat, and his friend who had been parted from him came back. Now the friend in turn kept the vrat, wishing to be married.
As its fruit, he travelled to another land. The king’s daughter there was holding her svayanvara, and the king had vowed: ‘The man round whose neck the she-elephant places the garland, him my daughter shall marry.’ This Brahmana friend, wanting to watch the svayanvara, sat down to one side. The she-elephant placed the garland round this very Brahmana’s neck, and the king married the princess to him with great celebration. After that the two lived happily.
One day the princess asked, ‘My lord, what merit did you earn, that the she-elephant garlanded you?’ Her Brahmana husband said, ‘I kept the sixteen Mondays as Kartikeya taught, in full form and with faith and devotion. By its fruit I have a wife as fortunate as you.’ Then the princess too kept the vrat, wishing for a good son, and she had a son endowed with every virtue. When he grew up, the son too kept the sixteen Mondays, wishing for a kingdom.
पार्वतीजी ने भी 16 सोमवार का व्रत किया जिससे उनसे रूठे हुए कार्तिकेयजी भी अपनी माता से प्रसन्न होकर आज्ञाकारी हुए। कार्तिकेयजी ने पूछा- हे माता! क्या कारण है कि मेरा मन सदा आपके चरणों में लगा रहता है। पार्वतीजी ने कार्तिकेय को 16 सोमवार के व्रत का माहात्म्य तथा विधि बताई, तब कार्तिकेयजी ने भी इस व्रत को किया तो उनका बिछड़ा हुआ मित्र मिल गया। अब मित्र ने भी इस व्रत को अपने विवाह होने की इच्छा से किया।
फलत: वह विदेश गया। वहां के राजा की कन्या का स्वयंवर था। राजा ने प्रण किया था कि हथिनी जिस व्यक्ति के गले में वरमाला डाल देगी, उसी के साथ राजकुमारी का विवाह करूंगा। यह ब्राह्मण मित्र भी स्वयंवर देखने की इच्छा से वहां एक ओर जाकर बैठ गया। हथिनी ने इसी ब्राह्मण मित्र को माला पहनाई तो राजा ने बड़ी धूमधाम से अपनी राजकुमारी का विवाह उसके साथ कर दिया। तत्पश्चात दोनों सुखपूर्वक रहने लगे।
एक दिन राजकन्या ने पूछा- हे नाथ! आपने कौन-सा पुण्य किया जिससे हथिनी ने आपके गले में वरमाला पहनाई। ब्राह्मण पति ने कहा- मैंने कार्तिकेयजी द्वारा बताए अनुसार 16 सोमवार का व्रत पूर्ण विधि-विधान सहित श्रद्धा-भक्ति से किया जिसके फल के कारण मुझे तुम्हारे जैसी सौभाग्यशाली पत्नी मिली। अब तो राजकन्या ने भी सत्य-पुत्र प्राप्ति के लिए व्रत किया और सर्वगुण संपन्न पुत्र प्राप्त किया। बड़े होकर पुत्र ने भी राज्य प्राप्ति की कामना से 16 सोमवार का व्रत किया।
Alors Parvati aussi garda les seize lundis, et Kartikeya, qui lui en voulait, se réconcilia avec sa mère et devint obéissant. Kartikeya demanda : « Ô Mère, pourquoi mon esprit reste-t-il maintenant toujours à tes pieds ? » Parvati lui enseigna la grandeur et la méthode des seize lundis. Kartikeya garda alors le vrat, et l’ami dont il avait été séparé lui revint. Puis l’ami à son tour garda le vrat, désirant se marier.
En fruit de ce vrat, il partit pour un autre pays. La fille du roi de ce pays tenait son svayanvara, et le roi avait fait ce vœu : « L’homme au cou duquel l’éléphante posera la guirlande, c’est lui qu’épousera ma fille. » Cet ami brahmane, désireux de voir le svayanvara, s’assit à l’écart. L’éléphante posa la guirlande au cou de ce brahmane même, et le roi lui donna la princesse en mariage avec de grandes réjouissances. Ensuite tous deux vécurent heureux.
Un jour la princesse demanda : « Mon seigneur, quel mérite avez-vous acquis pour que l’éléphante vous passe la guirlande ? » Son époux brahmane répondit : « J’ai gardé les seize lundis comme Kartikeya me l’a enseigné, selon toute la règle, avec foi et dévotion. C’est par leur fruit que j’ai une épouse aussi fortunée que toi. » Alors la princesse aussi garda le vrat, désirant un bon fils, et elle eut un fils doté de toutes les vertus. Devenu grand, le fils garda à son tour les seize lundis, désirant un royaume.
અધ્યાય 3
મંદિરે ન જનારી રાણી
The queen who would not go to the temple
शिवालय न जाने वाली रानी
La reine qui n’alla pas au temple
રાજા દેવલોક સિધાવ્યા ત્યારે આ બ્રાહ્મણના પુત્રને રાજગાદી મળી, અને તોય તેણે વ્રત ચાલુ રાખ્યું. એક દિવસ તેણે પોતાની પત્નીને પૂજાની સામગ્રી શિવમંદિરે લઈ જવા કહ્યું, પણ તેણે તે દાસીઓ સાથે મોકલી. રાજાએ પૂજા પૂરી કરી ત્યારે આકાશવાણી થઈ: ‘હે રાજા, આ પત્નીનો ત્યાગ કર, નહીં તો તું રાજ્ય ગુમાવીશ.’
પ્રભુની આજ્ઞા માની તેણે પત્નીને મહેલમાંથી બહાર મોકલી દીધી. પોતાના ભાગ્યને કોસતી તે એક વૃદ્ધા પાસે ગઈ અને પોતાનું દુઃખ કહ્યું: ‘રાજાએ કહ્યા પ્રમાણે હું પૂજાની સામગ્રી શિવમંદિરે લઈ ન ગઈ, અને રાજાએ મને કાઢી મૂકી.’
વૃદ્ધાએ કહ્યું, ‘તારે મારું કામ કરવું પડશે.’ તેણે સ્વીકાર્યું. વૃદ્ધાએ તેના માથે સૂતરનું પોટલું મૂકી તેને બજારમાં મોકલી. રસ્તામાં વાવાઝોડું આવ્યું અને પોટલું તેના માથેથી ઊડી ગયું. વૃદ્ધાએ તેને ઠપકો આપી કાઢી મૂકી.
વૃદ્ધાના ઘરેથી આગળ ચાલતાં રાણી એક આશ્રમે પહોંચી. ત્યાંના ગોસાંઈ તરત સમજી ગયા કે તે દુર્ભાગ્યથી ઘેરાયેલી ઊંચા કુળની નિરાધાર સ્ત્રી છે. તેને દિલાસો આપતાં તેમણે કહ્યું, ‘દીકરી, મારા આશ્રમમાં રહે; કશાની ચિંતા ન કર.’ રાણી આશ્રમમાં રહી, પણ તે જે કંઈ સ્પર્શ કરતી તે બગડી જતું. એ જોઈ ગોસાંઈએ પૂછ્યું, ‘દીકરી, તેં કયા દેવનો અપરાધ કર્યો છે કે આવું થાય છે?’ રાણીએ તેમને કહ્યું: ‘મેં મારા પતિની આજ્ઞા ન માની અને પૂજા માટે શિવમંદિરે ન ગઈ, તેથી હું ભારે દુઃખ ભોગવું છું.’
ગોસાંઈએ તેના કલ્યાણ માટે શિવને પ્રાર્થના કરી અને કહ્યું, ‘દીકરી, વિધિપૂર્વક સોળ સોમવાર કર.’ રાણીએ વિધિપૂર્વક વ્રત પૂરું કર્યું. વ્રતના પ્રભાવથી રાજાને રાણી યાદ આવી અને તેણે તેને શોધવા દૂતો મોકલ્યા.
આશ્રમમાં રાણીને જોઈ દૂતોએ રાજાને જણાવ્યું. રાજા ત્યાં ગયો અને ગોસાંઈને કહ્યું, ‘મહારાજ, આ મારી પત્ની છે. મેં તેને કાઢી મૂકી હતી. કૃપા કરી તેને મારી સાથે આવવાની રજા આપો.’ શિવકૃપાથી તેઓ દર વર્ષે સોળ સોમવાર કરતાં આનંદથી રહ્યાં, અને અંતે શિવલોક પામ્યાં.
When the king passed to the world of the gods, this Brahmana’s son received the throne, and still he kept the vrat. One day he asked his wife to carry the things for worship to the Shiva temple, but she sent them with her maids. When the king had finished the worship, a voice spoke from the sky: ‘O king, give up this wife, or you will lose your kingdom.’
Obeying the Lord’s command, he sent his wife out of the palace. Cursing her fate, she went to an old woman and told her sorrow: ‘I did not carry the things for worship to the Shiva temple as the king asked, and the king has sent me away.’
The old woman said, ‘You will have to do my work.’ She agreed. The old woman put a bundle of thread on her head and sent her to the market. On the way a storm came and blew the bundle from her head. The old woman scolded her and drove her away.
Walking on from the old woman’s house, the queen reached an ashrama. The Gosaim there saw at once that she was a helpless woman of high family struck by misfortune. Comforting her, he said, ‘Daughter, stay in my ashrama; do not worry about anything.’ The queen stayed in the ashrama, but whatever she touched was spoiled. Seeing this, the Gosaim asked, ‘Daughter, against which god have you offended, that this happens?’ The queen told him: ‘I disobeyed my husband and did not go to the Shiva temple for the worship, and so I am suffering terribly.’
The Gosaim prayed to Shiva for her welfare and said, ‘Daughter, keep the sixteen Mondays according to the method.’ The queen completed the vrat in due form. By the power of the vrat the king remembered the queen and sent messengers to search for her.
Seeing the queen in the ashrama, the messengers told the king. The king went there and said to the Gosaim, ‘Maharaja, this is my wife. I had sent her away. Please give her leave to come with me.’ By Shiva’s grace they kept the sixteen Mondays every year and lived in joy, and at the end they reached Shiva’s world.
राजा के देवलोक होने पर इसी ब्राह्मण कुमार को राजगद्दी मिली, फिर भी वह इस व्रत को करता रहा। एक दिन उसने अपनी पत्नी से पूजा सामग्री शिवालय ले चलने को कहा, परंतु उसने पूजा सामग्री अपनी दासियों द्वारा भिजवा दी। जब राजा ने पूजन समाप्त किया, तो आकाशवाणी हुई कि हे राजा, तुम इस पत्नी को त्याग दो नहीं तो राजपाट से हाथ धोना पड़ेगा।
प्रभु की आज्ञा मानकर उसने अपनी पत्नी को महल से निकाल दिया। तब वह अपने भाग्य को कोसती हुई एक बुढ़िया के पास गई और अपना दुखड़ा सुनाया तथा बुढ़िया को बताया- मैं पूजन सामग्री राजा के कहे अनुसार शिवालय में नहीं ले गई और राजा ने मुझे निकाल दिया।
बुढ़िया ने कहा- तुझे मेरा काम करना पड़ेगा। उसने स्वीकार कर लिया, तब बुढ़िया ने सूत की गठरी उसके सिर पर रखी और बाजार भेज दिया। रास्ते में आंधी आई तो सिर पर रखी गठरी उड़ गई। बुढ़िया ने डांटकर उसे भगा दिया।
अब रानी बुढ़िया के यहां से चलते-चलते एक आश्रम में पहुंची। गुसांईजी उसे देखते ही समझ गए कि यह उच्च घराने की अबला विपत्ति की मारी है। वे उसे धैर्य बंधाते हुए बोले- बेटी, तू मेरे आश्रम में रह, किसी प्रकार की चिंता मत कर। रानी आश्रम में रहने लगी, परंतु जिस वस्तु को वह हाथ लगाती, वह वस्तु खराब हो जाती। यह देखकर गुसांईजी ने पूछा- बेटी, किस देव के अपराध से ऐसा होता है? रानी ने बताया कि मैंने अपने पति की आज्ञा का उल्लंघन किया और शिवालय में पूजन के लिए नहीं गई, इससे मुझे घोर कष्ट उठाने पड़ रहे हैं।
गुसांईजी ने शिवजी से उसके कुशलक्षेम के लिए प्रार्थना की और कहा- बेटी, तुम 16 सोमवार का व्रत विधि के अनुसार करो, तब रानी ने विधिपूर्वक व्रत पूर्ण किया। व्रत के प्रभाव से राजा को रानी की याद आई और दूतों को उसकी खोज में भेजा।
आश्रम में रानी को देख दूतों ने राजा को बताया। तब राजा ने वहां जाकर गुसांईजी से कहा- महाराज! यह मेरी पत्नी है। मैंने इसका परित्याग कर दिया था। कृपया इसे मेरे साथ जाने की आज्ञा दें। शिवजी की कृपा से प्रतिवर्ष 16 सोमवार का व्रत करते हुए वे आनंद से रहने लगे और अंत में शिवलोक को प्राप्त हुए।
Quand le roi partit pour le monde des dieux, ce fils du brahmane reçut le trône, et il garda toujours le vrat. Un jour il demanda à son épouse de porter au temple de Shiva ce qu’il fallait pour le culte, mais elle l’envoya par ses servantes. Quand le roi eut achevé le culte, une voix céleste dit : « Ô roi, renvoie cette épouse, sinon tu perdras ton royaume. »
Obéissant à l’ordre du Seigneur, il renvoya son épouse du palais. Maudissant son sort, elle alla chez une vieille femme et lui confia sa peine : « Je n’ai pas porté au temple de Shiva ce qu’il fallait pour le culte, comme le roi le demandait, et le roi m’a chassée. »
La vieille femme dit : « Tu devras faire mon travail. » Elle accepta. La vieille lui mit sur la tête un ballot de fil et l’envoya au marché. En chemin une tempête se leva et emporta le ballot de sa tête. La vieille la gronda et la chassa.
Marchant toujours depuis la maison de la vieille, la reine arriva à un ashrama. Le Gosaim qui y vivait comprit aussitôt que c’était une femme sans appui, de haute famille, frappée par le malheur. La réconfortant, il dit : « Ma fille, demeure dans mon ashrama, ne t’inquiète de rien. » La reine resta à l’ashrama, mais tout ce qu’elle touchait se gâtait. Le voyant, le Gosaim demanda : « Ma fille, contre quel dieu as-tu fauté pour qu’il en soit ainsi ? » La reine lui dit : « J’ai désobéi à mon époux et je ne suis pas allée au temple de Shiva pour le culte ; c’est pourquoi je souffre si durement. »
Le Gosaim pria Shiva pour son bien et dit : « Ma fille, garde les seize lundis selon la règle. » La reine accomplit le vrat comme il se doit. Par la force du vrat, le roi se souvint de la reine et envoya des messagers à sa recherche.
Voyant la reine dans l’ashrama, les messagers en informèrent le roi. Le roi s’y rendit et dit au Gosaim : « Maharaja, c’est mon épouse. Je l’avais renvoyée. Permettez-lui, je vous prie, de venir avec moi. » Par la grâce de Shiva, ils gardèrent chaque année les seize lundis et vécurent dans la joie, et à la fin ils atteignirent le monde de Shiva.