અધ્યાય 1
પ્રદોષ વ્રત
The Pradosha vrat
प्रदोष व्रत
Le vrat de Pradosha
પ્રદોષ વ્રત ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીને સમર્પિત એક પવિત્ર વ્રત છે, જે દરેક પક્ષની ત્રયોદશીએ કરવામાં આવે છે. તે દિવસના પ્રદોષ કાળમાં — સૂર્યાસ્ત પછીના સમયે — કરવામાં આવે છે, તેથી તેને પ્રદોષ વ્રત કહે છે. આ દિવસે શિવભક્તો ઉપવાસ કરે છે અને સુખ, શાંતિ, આરોગ્ય અને સમૃદ્ધિની પ્રાર્થના કરીને ભગવાન શિવની પૂજા કરે છે.
પ્રદોષ વ્રતનું ધાર્મિક મહત્ત્વ ઘણું છે. એવું માનવામાં આવે છે કે જે કોઈ શ્રદ્ધા અને ભક્તિથી તે કરે છે તેનાં બધાં પાપ નષ્ટ થાય છે, અને તેના જીવનમાં સૌભાગ્ય વધે છે. પ્રદોષ વ્રતના ઘણા પ્રકાર છે, જેમ કે સોમ પ્રદોષ, મંગળ પ્રદોષ અને શનિ પ્રદોષ, જેનાં નામ તે જે વારે આવે તે પરથી પડ્યાં છે. આ વ્રત ભક્તોને ભગવાન શિવની અપાર કૃપા અને મોક્ષનો માર્ગ આપે છે.
The Pradosha vrat is a holy vrat dedicated to Lord Shiva and Mother Parvati, kept on the Trayodashi of every fortnight. It is kept in the pradosha kala of the day — the time after sunset — and so it is called the Pradosha vrat. On this day devotees of Shiva fast and worship Lord Shiva, asking for happiness, peace, health and prosperity.
The Pradosha vrat has great religious importance. It is believed that whoever keeps it with faith and devotion has all their wrongs destroyed, and good fortune grows in their life. There are several kinds of Pradosha vrat, such as Soma Pradosha, Mangala Pradosha and Shani Pradosha, named for the day of the week on which they fall. This vrat gives devotees a path to Lord Shiva’s boundless grace and to moksha.
प्रदोष व्रत भगवान शिव और माता पार्वती को समर्पित एक पवित्र व्रत है, जो हर मास की त्रयोदशी तिथि को मनाया जाता है। यह व्रत दिन के प्रदोष काल (सूर्यास्त के बाद का समय) में किया जाता है, इसलिए इसे “प्रदोष व्रत” कहा जाता है। इस दिन शिव भक्त उपवास रखकर भगवान शिव की पूजा-अर्चना करते हैं और उनसे सुख, शांति, स्वास्थ्य एवं समृद्धि की कामना करते हैं।
प्रदोष व्रत का धार्मिक महत्व बहुत अधिक है। ऐसा माना जाता है कि जो व्यक्ति श्रद्धा और भक्ति से इस व्रत को करता है, उसके सभी पाप नष्ट हो जाते हैं और जीवन में सौभाग्य की वृद्धि होती है। प्रदोष व्रत के कई प्रकार होते हैं, जैसे—सोम प्रदोष, मंगल प्रदोष, और शनि प्रदोष, जो सप्ताह के दिनों के अनुसार मनाए जाते हैं। यह व्रत भक्तों को भगवान शिव की असीम कृपा और मोक्ष की प्राप्ति का मार्ग प्रदान करता है।
Le vrat de Pradosha est un vrat saint consacré au Seigneur Shiva et à Mère Parvati, gardé le Trayodashi de chaque quinzaine. On le garde au pradosha kala du jour — le temps qui suit le coucher du soleil — d’où son nom de vrat de Pradosha. Ce jour-là, les dévots de Shiva jeûnent et honorent le Seigneur Shiva, lui demandant bonheur, paix, santé et prospérité.
Le vrat de Pradosha a une grande importance religieuse. On croit que quiconque le garde avec foi et dévotion voit toutes ses fautes détruites, et la bonne fortune croît dans sa vie. Il existe plusieurs sortes de vrat de Pradosha, comme Soma Pradosha, Mangala Pradosha et Shani Pradosha, nommés selon le jour de la semaine où ils tombent. Ce vrat ouvre aux dévots le chemin de la grâce infinie du Seigneur Shiva et du moksha.
અધ્યાય 2
બ્રાહ્મણી અને વિદર્ભનો રાજકુમાર
The Brahmani and the prince of Vidarbha
ब्राह्मणी और विदर्भ का राजकुमार
La brahmani et le prince de Vidarbha
સ્કંદ પુરાણમાં કહેલી એક કથા પ્રમાણે, ઘણા સમય પહેલાં એક વિધવા બ્રાહ્મણી પોતાના દીકરા સાથે ભિક્ષા માગવા નીકળતી અને સંધ્યાકાળે ઘેર પાછી આવતી. એક દિવસ ભિક્ષા લઈને પાછી ફરતી હતી ત્યારે તેણે નદીકાંઠે એક સુંદર બાળક જોયો — વિદર્ભ દેશનો રાજકુમાર ધર્મગુપ્ત. શત્રુઓએ તેના પિતાને મારીને તેનું રાજ્ય પડાવી લીધું હતું, અને તેની માતા પણ અકાળે મૃત્યુ પામી હતી. બ્રાહ્મણીએ તે બાળકને પોતાનો ગણીને ઉછેર્યો.
થોડા સમય પછી દેવોની ઇચ્છાથી બ્રાહ્મણી બંને બાળકો સાથે એક મંદિરે ગઈ. ત્યાં તેમને શાંડિલ્ય ઋષિ મળ્યા. ઋષિએ બ્રાહ્મણીને કહ્યું કે તેને મળેલો બાળક યુદ્ધમાં માર્યા ગયેલા વિદર્ભના રાજાનો પુત્ર છે, અને તેની માતાને મગર ખેંચી ગયો હતો. શાંડિલ્ય ઋષિએ બ્રાહ્મણીને પ્રદોષ વ્રત કરવાની સલાહ આપી, અને ઋષિની આજ્ઞાથી બંને બાળકોએ પણ તે કરવાનું શરૂ કર્યું.
According to a katha told in the Skanda Purana, long ago a widowed Brahmani would go out with her son to beg alms and come home at dusk. One day, as she was returning with the alms, she saw on the riverbank a beautiful boy — Dharmagupta, prince of the land of Vidarbha. Enemies had killed his father and seized his kingdom, and his mother too had died untimely. The Brahmani took the boy as her own and raised him.
Some time later, by the will of the gods, the Brahmani went to a temple with both boys. There they met the rishi Shandilya. The rishi told the Brahmani that the boy she had found was the son of the king of Vidarbha, who had been killed in battle, and that his mother had been taken by a crocodile. The rishi Shandilya advised the Brahmani to keep the Pradosha vrat, and at the rishi’s bidding both boys too began to keep it.
स्कंद पुराण में वर्णित एक कथा के अनुसार प्राचीन काल में एक विधवा ब्राह्मणी अपने पुत्र को लेकर भिक्षा लेने जाती और संध्या को लौटती थी। एक दिन जब वह भिक्षा लेकर लौट रही थी तो उसे नदी किनारे एक सुन्दर बालक दिखाई दिया जो विदर्भ देश का राजकुमार धर्मगुप्त था। शत्रुओं ने उसके पिता को मारकर उसका राज्य हड़प लिया था। उसकी माता की मृत्यु भी अकाल हुई थी। ब्राह्मणी ने उस बालक को अपना लिया और उसका पालन-पोषण किया।
कुछ समय पश्चात ब्राह्मणी दोनों बालकों के साथ देवयोग से देव मंदिर गई। वहां उनकी भेंट ऋषि शाण्डिल्य से हुई। ऋषि शाण्डिल्य ने ब्राह्मणी को बताया कि जो बालक उन्हें मिला है वह विदर्भदेश के राजा का पुत्र है जो युद्ध में मारे गए थे और उनकी माता को ग्राह ने अपना भोजन बना लिया था। ऋषि शाण्डिल्य ने ब्राह्मणी को प्रदोष व्रत करने की सलाह दी। ऋषि आज्ञा से दोनों बालकों ने भी प्रदोष व्रत करना शुरू किया।
Selon une katha du Skanda Purana, il y a longtemps, une brahmani veuve sortait mendier avec son fils et rentrait au crépuscule. Un jour, en revenant avec les aumônes, elle vit au bord de la rivière un bel enfant — Dharmagupta, prince du pays de Vidarbha. Des ennemis avaient tué son père et pris son royaume, et sa mère aussi était morte avant l’heure. La brahmani prit l’enfant pour le sien et l’éleva.
Quelque temps après, par la volonté des dieux, la brahmani alla au temple avec les deux garçons. Ils y rencontrèrent le rishi Shandilya. Le rishi dit à la brahmani que l’enfant qu’elle avait trouvé était le fils du roi de Vidarbha, tué au combat, et que sa mère avait été prise par un crocodile. Le rishi Shandilya conseilla à la brahmani de garder le vrat de Pradosha, et sur son ordre les deux garçons se mirent aussi à le garder.
અધ્યાય 3
અંશુમતી અને પાછું મળેલું રાજ્ય
Anshumati and the kingdom regained
अंशुमती और राज्य की पुनर्प्राप्ति
Anshumati et le royaume reconquis
એક દિવસ બંને બાળકો વનમાં ફરતા હતા ત્યારે તેમણે કેટલીક ગંધર્વ કન્યાઓ જોઈ. બ્રાહ્મણ બાળક ઘેર પાછો ગયો, પણ રાજકુમાર ધર્મગુપ્ત અંશુમતી નામની એક ગંધર્વ કન્યા સાથે વાત કરવા લાગ્યો. ગંધર્વ કન્યા અને રાજકુમાર એકબીજા પર મોહિત થયાં, અને કન્યાએ રાજકુમારને લગ્ન માટે પોતાના પિતાને મળવા આવવાનું કહ્યું. બીજા દિવસે તે ગંધર્વ કન્યાને મળવા ફરી આવ્યો ત્યારે તેના પિતાએ તેને કહ્યું કે તે વિદર્ભનો રાજકુમાર છે. ભગવાન શિવની આજ્ઞાથી ગંધર્વરાજે પોતાની પુત્રીનાં લગ્ન રાજકુમાર ધર્મગુપ્ત સાથે કર્યાં. ત્યાર પછી ગંધર્વ સેનાની મદદથી રાજકુમાર ધર્મગુપ્તે વિદર્ભ દેશ પાછો જીતી લીધો. આ બધું બ્રાહ્મણી અને રાજકુમાર ધર્મગુપ્તે કરેલા પ્રદોષ વ્રતનું ફળ હતું. સ્કંદ પુરાણ પ્રમાણે, જે ભક્ત પ્રદોષ વ્રતના દિવસે શિવપૂજા પછી સ્થિર મનથી પ્રદોષ વ્રતની કથા સાંભળે કે વાંચે છે તેને સો જન્મ સુધી કદી દરિદ્રતા આવતી નથી.
One day the two boys were wandering in the forest when they saw some gandharva maidens. The Brahmana boy went back home, but Prince Dharmagupta began to talk with a gandharva maiden named Anshumati. The gandharva maiden and the prince were taken with each other, and the maiden asked the prince to come and meet her father, for marriage. The next day, when he came again to meet the gandharva maiden, her father told him that he was the prince of Vidarbha. At Lord Shiva’s command, the king of the gandharvas married his daughter to Prince Dharmagupta. After this, with the help of the gandharva army, Prince Dharmagupta won back the land of Vidarbha. All this was the fruit of the Pradosha vrat kept by the Brahmani and Prince Dharmagupta. According to the Skanda Purana, the devotee who, on the day of the Pradosha vrat, after worshipping Shiva, hears or reads the Pradosha vrat katha with a steady mind will never know poverty for a hundred births.
एक दिन दोनों बालक वन में घूम रहे थे तभी उन्हें कुछ गंधर्व कन्याएं नजर आई। ब्राह्मण बालक तो घर लौट आया किंतु राजकुमार धर्मगुप्त “अंशुमती” नाम की गंधर्व कन्या से बात करने लगे। गंधर्व कन्या और राजकुमार एक दूसरे पर मोहित हो गए, कन्या ने विवाह हेतु राजकुमार को अपने पिता से मिलवाने के लिए बुलाया। दूसरे दिन जब वह पुन: गंधर्व कन्या से मिलने आया तो गंधर्व कन्या के पिता ने बताया कि वह विदर्भ देश का राजकुमार है। भगवान शिव की आज्ञा से गंधर्वराज ने अपनी पुत्री का विवाह राजकुमार धर्मगुप्त से कराया। इसके बाद राजकुमार धर्मगुप्त ने गंधर्व सेना की सहायता से विदर्भ देश पर पुनः आधिपत्य प्राप्त किया। यह सब ब्राह्मणी और राजकुमार धर्मगुप्त के प्रदोष व्रत करने का फल था। स्कंदपुराण के अनुसार जो भक्त प्रदोषव्रत के दिन शिवपूजा के बाद एकाग्र होकर प्रदोष व्रत कथा सुनता या पढ़ता है उसे सौ जन्मों तक कभी दरिद्रता नहीं होती।
Un jour, les deux garçons se promenaient dans la forêt quand ils virent des jeunes filles gandharvas. Le garçon brahmane rentra à la maison, mais le prince Dharmagupta se mit à parler avec une jeune gandharva nommée Anshumati. La jeune gandharva et le prince s’éprirent l’un de l’autre, et la jeune fille invita le prince à venir rencontrer son père en vue du mariage. Le lendemain, quand il revint voir la jeune gandharva, le père de celle-ci lui dit qu’il était le prince de Vidarbha. Sur l’ordre du Seigneur Shiva, le roi des gandharvas donna sa fille en mariage au prince Dharmagupta. Ensuite, avec l’aide de l’armée des gandharvas, le prince Dharmagupta reprit le pays de Vidarbha. Tout cela fut le fruit du vrat de Pradosha gardé par la brahmani et le prince Dharmagupta. Selon le Skanda Purana, le dévot qui, le jour du vrat de Pradosha, après le culte de Shiva, écoute ou lit la katha du vrat de Pradosha l’esprit recueilli, ne connaîtra jamais la pauvreté pendant cent naissances.
આરતીથી સમાપન કરો: ૐ જય શિવ ઓંકારા ›